Hvenær er maður gamall?

Svar

Þótt þessi maður beri þess merki að hafa lifað lengi er ekkert víst að honum finnist hann gamall.

Það er erfitt að segja til um við hvaða aldur fólk er gamalt því aldur er afstæður. Ungt fólk hefur allt aðra skoðun en þeir sem eldri eru á því hvenær einhver er orðinn „gamall“. Fæstum finnst þeir sjálfir vera gamlir, fólk hefur eitthvað viðmið sem það notar til að meta aldur og sá aldur hækkar eftir því sem viðkomandi eldist. Barni finnst þrítug manneskja „eldgömul“ á meðan eftirlaunaþega finnst þessi sami þrítugi einstaklingur vart af barnsaldri.

Þegar talað er um aldur þá er gjarnan átt við þann árafjölda sem við höfum lifað (e. chronological age). Aldur í árum er hins vegar ekki endanlegur mælikvarði á það hvort fólk er gamalt því árin segja ekki allt. Til viðbótar við árafjöldann er gjarnan talað um líffræðilegan aldur (e. biological age) og er þá horft til þátta eins og andlegrar og líkamlegrar heilsu, hreyfigetu og minnis. Þar flækist málið reyndar aðeins þar sem ungt fólk getur verið með ýmis vandamál tengd áðurnefndum þáttum.

Síðan er hægt að tala um sálrænan aldur en þá er oftast átt við sjálfsmyndina og hvaða tilfinningu hver og einn hefur fyrir aldri sínum. Einnig má nefna félagslegan aldur sem vísar til þess að einstaklingur er gjarnan jafngamall og samfélagið vill gera hann.

Sumir vilja miða við að fólk sé orðið gamalt þegar það fer á ellilífeyri, en það fer mjög eftir löndum. Til dæmis fer fólk á eftirlaun í Bretlandi þegar það er 68 ára gamalt en aðeins 55 ára í Kambódíu.

Það er sem sagt mjög erfitt að finna út hvenær maður verður gamall og fer það í raun eftir upplifun hverrar manneskju fyrir sig.

Heimildir og mynd:

• Jón Björnsson. Hvenær verður maður gamall? á persona.is.
• Axel F. Sigurðsson. Hjartasjúkdómar hjá öldruðum á Hjartamiðstöðin.
• Mynd: sidoxia.files.wordpress.com. Sótt 14. 6. 2012.

---

Þetta svar er eftir nemendur í Háskóla unga fólksins, námskeiðum á vegum HÍ fyrir 12-16 ára ungmenni í júnímánuði 2012.