Í tímaritinu Lifandi vísindum er stundum talað um Neanderdalsmenn og stundum Neandertalsmenn, hvor rithátturinn er réttur?

Svar

Sú tegund manna sem yfirleitt er nefnd Homo neanderthalensis heitir fullu nafni á fræðimáli Homo sapiens neanderthalensis.

Á íslensku er rétt að skrifa neanderdalsmenn. Hefð er fyrir því að rita dýra- og plöntunöfn sem mynduð eru með sérnafni með litlum upphafsstaf, samanber til dæmis grænlandshákarl og baldursbrá.

Leifar neanderdalsmanns fundust fyrst árið 1856 í dal sem hét Neanderthal en nefnist nú Neandertal. Dalurinn er við Düsseldorf í Vestur-Þýskalandi. Þýska orðið Thal eða Tal er einfaldlega dalur. Fyrri hluti orðsins Neandertal dregur nafn sitt af þýskum 17. aldar presti sem hét Joachim Neander en merking orðsins Neander er nýr maður, samanber þýska nafnið Neumann eða hið enska Newman.

Á íslensku er rétt að skrifa neanderdalsmenn.

Í tvínafnakerfinu sem fræðimenn nota til að skipta lífverum niður í hópa er fyrra heitið nafn ættkvíslarinnar en síðara nafnið heiti tegundarinnar. Stundum eru notaðar undirtegundir og þá bætist þriðja nafnið við.

Ættkvísl manna kallast Homo og henni tilheyra meðal annars tegundirnar Homo habilis eða hinn handlagni maður, Homo erectus sem er upprétti maðurinn og Homo sapiens sem er stundum kallaður hinn viti borni maður. Fullt fræðiheiti nútímamanna er Homo sapiens sapiens.

Hin undirtegund tegundarinnar Homo sapiens er Homo sapiens neanderthalensis. Áður var neanderdalsmaðurinn talinn vera beinn forfaðir nútímamanns en nú er hann frekar talinn skyldur honum.

Heimildir og mynd:

• en.wikipedia.org - Neanderthal. Skoðað 23.5.2012.
• Homo neanderthalensis. Skoðað 23.5.2012.
• Mynd: en.wikipedia.org - Neanderthal. Sótt 24.5.2012.

Upprunalega hljóðaði spurningin svona:

Ég hef unnið við umbrot Lifandi vísinda, þessa vandaða blaðs, síðan 2006 og nokkrum sinnum hafa komið greinar um forfeður okkar, Neanderdalsmennina, en ýmist þýða greinahöfundar þá sem Neanderdalsmenn eða Neandertalsmenn. Hvort er rétt?