Spurning

Af hverju rignir, hvaðan kemur rigningin og hvernig myndast hún?

Spyrjandi

Ragnheiður og Berglind

Svar

Rigningin er hluti af hringrás vatnsins á jörðinni. Vatnið gufar upp úr sjó, stöðuvötnum, blautum jarðvegi og svo framvegis og stígur upp í lofthjúpinn. Raunveruleg vatnsgufa er ósýnileg en ef hún kemur til dæmis í kaldara loft þéttist hún og myndar dropa sem geta safnast í ský og stækkað þar til þeir falla til jarðar, og það köllum við rigningu.

Rigningin getur fallið nánast hvar sem er eins og við vitum en hún fellur ekki síst á fjöll sem eru áveðurs gagnvart vindinum sem ber rakann með sér. Þegar rakt loft mætir fjalli stígur það auðvitað og kólnar þá þannig að rakinn þéttist. Þetta á sér í lagi við um fjöll á sunnanverðu Íslandi enda er rigning þar mest á landinu.

Rigningarvatnið getur síðan gufað aftur upp frá því svæði þar sem það féll, en það getur líka borist lengra burt, til dæmis alla leið til sjávar, með ám og lækjum. Á þeirri leið getum við byggt vatnsaflsvirkjanir og notað orku vatnsins til að framleiða rafmagn sem við notum heima hjá okkur og annars staðar. Ef engin rigning væru hefðum við sem sagt ekki heldur neitt rafmagn!

Ár og lækir flytja með sér ýmis efni úr jarðveginum þar sem þau renna. Sum þessara efna, eins og til dæmis salt, safnast fyrir í upplausn í sjónum og taka ekki þátt í uppgufun hans. Þess vegna er sjórinn saltur.

Þegar vatnið sem barst til sjávar gufar aftur upp frá honum hefur hringrásin lokast. En sumt af vatninu fer auðvitað ekki endilega allan hringinn hverju sinni, heldur gufar til dæmis upp aftur áður en það kemur út í sjóinn.

Um þessa spurningu

Dagsetning

Útgáfudagur20.11.2008

Tilvísun

Þorsteinn Vilhjálmsson. „Af hverju rignir, hvaðan kemur rigningin og hvernig myndast hún?“. Vísindavefurinn 20.11.2008. http://visindavefur.is/?id=50301. (Skoðað 22.5.2013).

Höfundur

Þorsteinn Vilhjálmssonprófessor emeritus, ritstjóri Vísindavefsins 2000-2010 og ritstjóri Evrópuvefsins 2011



Leit


Vísindadagatalið

Sofia Kovalevskaya
(1850-1891)
( Fyrri Næsti )

Rússneskur stærðfræðingur, ein fyrsta konan í Evrópu sem lauk doktorsprófi og varð fullgildur prófessor. Rannsakaði m.a. hlutafleiðujöfnur, sporbaugsheildi og hringa Satúrnusar.

Aðalstyrktaraðili

Happdrætti Háskólans