Hve gömul er latína?

Svar

Ítalíska mállýskan latína heitir eftir Latverjum sem settust að í Latíum þar sem síðar var Róm, stofnuð 753 fyrir Krist að sögn Rómverja. Þetta mál var í það minnsta talað frá 800 f.Kr. og líklega fyrr. Með Rómverjum breiddist latínan út um Ítalíuskagann og síðan Rómaveldi. Ritmálið þróaðist eftir þörfum þjóðfélagsins. Eitt elsta dæmið eru svonefnd Tólftaflnalög frá miðri 5. öld f.Kr., sem þó hafa hvorki varðveist heil né í upphaflegri mynd. Í þeirri mynd hefur varðveist afar fátt sem er eldra en frá miðri 3. öld f.Kr. Elstu heilu ritverkin eru gamanleikir eftir Plátus frá upphafi 2. aldar f.Kr.

Ritmálið, og öll rómversk menning, varð fyrir miklum áhrifum grísku á miðri 3. öld f.Kr. Það varð að lokum að því máli sem almennt nefnist klassísk latína, ritmáli sem helst má lesa hjá höfundum tímabilsins 90 f.Kr. til 120 e.Kr. og var líklega allfrábrugðið mæltu alþýðumáli. Þó voru alltaf mikil tengsl milli alþýðumáls og ritmáls. En alþýðumálið breyttist í ólíkar mállýskur eftir svæðum og með tíð og tíma í hin ýmsu rómönsku mál, svo sem ítölsku, spænsku, frönsku, rúmensku og retórómönsku. Þetta hefur gerst fyrir tíð Karlamagnúsar (742? - 814). Ritmálið varð hins vegar að miðaldalatínu sem þó er harla ólík klassískri latínu.

Mynd:

• Wikipedia.com - Latin. Sótt 1.3.2011.