Hvernig er best að skýra muninn á framlegð og álagningu. Er línulegt samband á milli þessara þátta?

Svar

Framlegð og álagning eru náskyld fyrirbrigði og einfalt að skýra með dæmi. Gerum ráð fyrir að verslun kaupi vöru á 100 krónur og selji á 125 og sleppum virðisaukaskatti til að einfalda málið (við svíkjumst þó auðvitað ekki undan því að greiða virðisaukaskatt!). Þá eru bæði álagning á vöruna og framlegð af henni 25 krónur. Álagning er reiknuð sem hlutfall af innkaupsverði og er því 25% (25 krónur af 100) en framlegð er reiknuð sem hlutfall af útsöluverði og er því 20% (25 krónur af 125).

Álagning og framlegð eru því sama stærðin, reiknað í krónum, en sitthvort hlutfallið því að notaðir eru mismunandi nefnarar til að reikna þessar stærðir sem hlutfallstölur. Sambandið á milli álagningar og framlegðar sem hlutfallstalna er því ekki línulegt en hægt að lýsa því með einfaldri jöfnu, ef við köllum til dæmis álagningu x og framlegð y gildir y = x/(1+x).

Frekara lesefni á Vísindavefnum:

• Hvað er framlegð? eftir Gylfa Magnússon
• Er talað um framlegð við sölu þjónustu? eftir Gylfa Magnússon