Getur hvönn valdið uppblæstri?

Svar

Hér á landi eru þrjár tegundir kenndar við hvönn, sæhvönn, geithvönn og ætihvönn. Hin síðastnefnda er langútbreiddust og væntanlega er átt við hana í spurningunni.

Ætihvönn er í hópi þeirra tegunda íslensku flórunnar sem áreiðanlega hafa verið útbreiddari fyrir landnám en þær eru nú. Hún er sauðkindinni sérstakt lostæti; kindur hreinsa gjarnan upp alla hvönn áður en þær líta við öðrum tegundum.

Ætihvönn er hávaxin og grófgerð jurt sem myndar gjarnan þétt hvannastóð þar sem fáar aðrar tegundir þrífast. Ofanjarðarhlutar plöntunnar deyja í lok sumars en holir, léttir stönglar og visnaðir sveipir sitja eftir. Snemma næsta sumar er eyðilegt um að litast í hvannastóðinu, allt þar til hvönnin tekur að vaxa upp á nýjan leik.

Ég verð nú að viðurkenna að ég átta mig ekki á því hvernig hvönn gæti valdið uppblæstri en tilefni spurningarinnar liggur ef til vill í þessu sköllótta yfirbragði hvannabreiðanna snemmsumars. Hvernig sem spurningin er tilkomin verður að svara henni neitandi. Ætihvönn hefur öflugt rótarkerfi með þykkum og miklum forðarótum og má ætla að hún bindi jarðveg vel og frá henni fellur mikið af lífrænu efni. Ég hef unnið víða á miðhálendinu en aldrei séð rof myndast undir hvannabreiðum. Rofskellur sem geta orðið byrjun á uppblæstri sjást á hinn bóginn víða um land, til dæmis áveðurs á þúfnakollum í mólendi undir miklu beitarálagi. Eins geta hestar traðkað niður gróður og oft myndast sár í sverði þar sem hross eru þröngt í högum.


Sjá einnig svar sama höfundar við spurningunni Hverjar eru helstu orsakir gróður- og jarðvegseyðingar á Íslandi?