Níels Bohr í Háskólabíói laugardaginn 14. mars

Orsakir, eðli, óvissa: Níels Bohr og aðferðir vísinda.

Þorsteinn Vilhjálmsson heldur erindi fyrir almenning í sal 2 í Háskólabíói laugardaginn 14. mars 2009 kl. 13:00-14:30.

Danski eðlisfræðingurinn Níels Bohr (1885-1962) er yfirleitt talinn einn af mestu eðlisfræðingum 20. aldar. Hann gegndi mikilvægu leiðtogahlutverki í mótun skammtafræðinnar, en hún er sú grein eðlisfræðinnar sem fjallar um og útskýrir hegðun smæstu einda efnisins, svo sem rafeinda og atóma.

Í fyrirlestrinum verður meðal annars rætt um nokkur atriði í hugmyndasögu 19. aldar sem koma mjög við sögu í skammtafræði. Má þar nefna orsakahyggjuna sem mótaðist á þeim grunni sem hefðbundin eðlisfræði Newtons hafði skapað. Einnig verður rakið hvernig hugmyndir manna um eðli ljóssins hafa gerbreyst hvað eftir annað í tímans rás. Saga atómhugtaksins á 19. og 20. öld verður einnig sögð í stuttu máli. Síðan verður fjallað um grundvallarhugtök skammtafræðinnar, sem Bohr átti einmitt mikinn þátt í að móta: Tvíeðli, óvissa, fyllingarlögmál og samsvörunarregla. Áhersla verður lögð á þann boðskap sem skammtafræðin og starf Bohrs felur í sér fyrir vísindasögu og heimspeki.